Je kwaliteiten zien. Een weg naar heelheid


In mijn praktijk als loopbaanadviseur en reïntegratiecoach spreek ik cliënten die in mijn ogen heel bijzondere mensen zijn met duidelijke kwaliteiten. In de loop van de gesprekken die we voeren, ontstaat bij mij een beeld van hun mogelijkheden om met die kwaliteiten een bijdrage te leveren aan de wereld in de vorm van werk. Vaak is het echter zo dat zij dit zelf niet zien, vanuit onzekerheid of een laag zelfbeeld. Ze denken dat ze juist iets missen en niet kunnen. Ze doen dan ook vaak werk dat geen recht doet aan hun ware capaciteiten.

 

Zo kwam bijvoorbeeld ook Steven bij mij. Na een technische studie had hij technisch werk gedaan totdat hij er door overspannenheid achter kwam dat hij dat niet meer wilde. Hij wilde iets met mensen doen, maar wist niet wat. In de gesprekken over zijn cv en biografie werd me duidelijk dat Steven een gevoelige en sociale man was die talent had voor omgaan met mensen in groepen. Toen hij me vertelde dat hij met een NLP-opleiding was begonnen, suggereerde ik dat hij daar iets mee kon gaan doen. Steven zelf zag dit niet, hij deed die opleiding voor zichzelf en ging daar niet zijn werk van maken. Hij was ervan overtuigd dat hij niet kon communiceren daar hij, naar eigen zeggen, niet bij zijn gevoel kon komen en dus niet op gevoelsniveau met mensen kon interacteren.

 

Kernkwadranten

 

Ik gebruik graag het model van de kernkwaliteiten van Daniel Ofman om mensen te helpen hun kwaliteiten te zien. Het is mijns inziens een doeltreffende manier om met mensen in gesprek te raken over wie ze zijn en wat ze te bieden hebben. Maar als ik in de gesprekken de kernkwadranten bespreek, is het soms moeilijk de focus op de kwaliteit te krijgen en te houden. Meestal stapt men snel over de kwaliteit heen, alsof die niet zo veel voorstelt. En vervolgens is het vooral de valkuil waar de blik op valt. Of de uitdaging. “Oh ja”, dat doe ik inderdaad niet goed”, “dat mis ik”, “dat moet ik nog ontwikkelen”, krijg ik vaak te horen. Alsof ze iets niet hebben dat ze moeten zien te krijgen.

 

Zo kwam ik ook met Steven te spreken over de kernkwadranten. Vanuit de door hem aangegeven valkuil ‘te gericht zijn op de ander’ waren we uitgekomen bij de kwaliteit van ‘empatisch vermogen’. Steven kon zich heel goed inleven in anderen. Als zijn uitdaging hadden we ‘eigen grenzen voelen’ geïndentificeerd. Hij was allergisch voor mensen die weinig rekening houden met anderen.Toen ik zo aan het praten was met Steven kreeg ik een inzicht over de ware betekenis van de uitdrukking “deze kwaliteit mis ik”. Steven vond dat hij de kwaliteit ‘eigen grenzen voelen’ miste omdat hij niet kon luisteren naar zijn gevoel, terwijl ik sterk het idee had dat hij die kwaliteit juist wel had. De uitdaging bleek een kwaliteit te zijn die je wel hebt, maar die je in jezelf ontkent en waar je derhalve heimwee naar hebt.

 

Naar heelheid

 

Dit biedt een andere kijk op kernkwaliteiten. Door ervan uit te gaan dat ook de uitdaging een kwaliteit is die de persoon in potentie reeds bezit, ontstaat een beeld van heelheid.

Ik kom overigens bij meer van mijn cliënten tegen dat zij de neiging hebben om steeds een stukje van zichzelf te zien en dan veelal de negatieve of ontbrekende stukjes. Interessant is dan ook te achterhalen wat mogelijke verklaringen hiervoor zijn.

 

Ervaringen in de jeugd spelen mijns inziens een rol. Als kind willen we, vanuit een behoefte aan goedkeuring, voldoen aan de wensen van onze ouders. En hierin kunnen we heel ver gaan. Zo was het voor Steven in zijn jeugd van belang geweest om zich in te leven in anderen. Daarbij zijn grenzen aangeven was uit den boze en zijn eigen gevoel had hij derhalve moeten ontkennen.

 

Wil dat zeggen dat hij niet naar zijn eigen gevoel kan luisteren en niet op gevoelsniveau kan communiceren met mensen? Dit was, heel begrijpelijk, zijn overtuiging. Maar het tegendeel is waar. Juist iemand die zo empatisch is, heeft het vermogen om (ook) zijn eigen grenzen te voelen. Maar eigen grenzen voelen is wel degelijk een deel, een kwaliteit, van hem. Altijd al geweest. Het ligt er maar aan hoe je ernaar kijkt. Wat overigens niet wegneemt dat hij het vermogen om te luisteren naar zijn eigen voor- en afkeuren of behoeftes en deze vervolgens duidelijk maken aan anderen, als volwassene alsnog diende te ontwikkelen.

 

En daar ligt een andere mogelijke verklaring, in hoe we kijken. In onze maatschappij is het gebruikelijk te kijken naar wat fout is (gegaan), naar wat ontbreekt en wat niet goed is en zo leren we kijken naar stukjes, de foute stukjes ook nog. We zijn niet gewend om onze goede kanten te zien en te tonen en we leren derhalve ook niet om het geheel te zien.

 

Het is naar mijn mening en ervaring noodzakelijk dat mensen hun kwaliteiten in het juiste licht gaan zien zodat zij deze op waarde kunnen schatten. Pas dan kunnen zij deze ten volle benutten en vruchtbaar inzetten in hun leven en werk. Afsluitend wil ik hier het voorbeeld van Steven nogmaals aanhalen. Steven is zich door de loopbaangesprekken en door de NLP-opleiding gaandeweg gaan realiseren dat hij heel gevoelig en communicatief vaardig is en hij heeft zichzelf op dit vlak ook (verder) ontwikkeld. Hij is thans bezig workshops voor groepen te organiseren gericht op bewustzijnsontwikkeling.

 

Ik hoop dat de hier getoonde visie op kwaliteiten (loopbaan)coaches zal inspireren om deze toe te passen in hun gesprekken met die cliënten die de neiging hebben hun kwaliteit te onderschatten, hun valkuil en allergie te zien als een slechte eigenschap en de ontwikkeling van hun uitdaging als een aanvullen van iets dat ze niet hebben. Deze mensen hebben een coach nodig die hen wijst op hun heelheid.


© Lusanne Hogeweg


Dit artikel stond in juni 2005 in Tijdschrift voor Coachinghttps://www.professioneelbegeleiden.nl/je-kwaliteiten-zien